Czy poziom życia społeczeństwa wpływa na wysokość zadośćuczynienia?

Niniejszy artykuł postanowiłam napisać w związku z nowym orzeczeniem wydanym przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w dniu 15 kwietnia 2016 r. w sprawie o sygnaturze akt I Aca 1112/15.

Zagadnienie prawne jakie podlegało rozstrzygnięciu na kanwie przedmiotowej sprawy dotyczyło kwestii wpływu stopy życiowej społeczeństwa na wysokość należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia.

W powoływanym wyroku Sąd Apelacyjny stwierdził, iż: „Przesłanka przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa ma charakter uzupełniający i ogranicza wysokość zadośćuczynienia tak, by jego przyznanie nie doprowadziło do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie może jednak pozbawić zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego rozmiar„.

Wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany na podstawie następującego stanu faktycznego:

Powódka domagała się od ubezpieczyciela sprawcy szkody zadośćuczynienia w łącznej kwocie 170 000 zł za krzywdę doznaną w związku ze śmiercią swojej córki, która uległa wypadkowi drogowemu.

Sąd I instancji po rozważeniu więzi emocjonalnej łączącej powódkę z córką, jak również poważnych następstw jakie wystąpiły w zakresie jej sfery psychicznej w związku ze śmiercią córki, zasądził na rzecz powódki tytułem zadośćuczynienia kwotę 50 000 zł.

Wyrok Sądu I instancji zaskarżył pozwany ubezpieczyciel, który zarzucił m.in. iż w świetle art. 446 § 4 k.c. (dot. zadośćuczynienia dla członka rodziny zmarłego poszkodowanego) przyznana powódce kwota zadośćuczynienia jest znacznie zawyżona. W tym zakresie pozwany podniósł przede wszystkim, iż kwota ta jest nieodpowiednia z punktu widzenia sytuacji majątkowej i rodzinnej powódki.

Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska apelującego w tym zakresie, utrzymując w zaskarżony wyrok w mocy – w części dotyczącej zasądzonego na rzecz powódki zadośćuczynienia.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd Apelacyjny wskazał, iż korygowanie przez sąd odwoławczy wysokości zasądzonej kwoty zadośćuczynienia możliwe jest tylko wówczas, gdy stwierdza się oczywiste i rażące naruszenia ogólnych kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia – co zdaniem SA w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

Zdaniem Sądu uzależnianie wysokości zadośćuczynienia za śmierć bliskiej osoby od sytuacji majątkowej uprawionego, prowadziłoby do niedopuszczalnych i krzywdzących sytuacji, w których poszkodowanym nieuzyskującym przed powstaniem szkody odpowiednio wysokich dochodów, o stosunkowo niskim statusie majątkowym należałoby się wyłącznie zadośćuczynienie w kwocie symbolicznej. Sąd Apelacyjny wskazał przy tym, iż taki tok rozumowania jest całkowicie sprzeczny z istotą zadośćuczynienia, którą jest przecież kompensacja krzywdy związanej z bólem i cierpieniem z powodu straty bliskiej osoby, a której to rozmiar jest całkowicie niezależny od statusu majątkowego uprawnionego do zadośćuczynienia.

Sąd Apelacyjny powołał się przy tym na ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym: „Zadośćuczynienie z art. 446 § 4 k.c. jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy, która nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego, (…) jedynie rozmiar zadośćuczynienia może być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar i to w zasadzie bez względu na status społeczny i materialny pokrzywdzonego”.

Podsumowując, w świetle omawianego orzeczenia Sądu Apelacyjnego stwierdzić należy, iż przeciętna stopa życiowa społeczeństwa ma wpływ na wysokość zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. wyłącznie w tym sensie, że wyznacza górne ramy wymiaru zadośćuczynienia, których przekroczenie mogłoby prowadzić do uznania, iż zadośćuczynienie doprowadziło do wzbogacenia się uprawnionego. Wysokość zadośćuczynienia należna w konkretnej sprawie, determinowana jest natomiast rozmiarem krzywdy i ujemnych przeżyć psychicznych poszkodowanego, a zatem ustalana jest w oderwaniu od sytuacji majątkowej i materialnej poszkodowanego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Czy należy zapłacić podatek od otrzymanego zadośćuczynienia?

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 445 § 1 k.c. w przypadku uszkodzenia ciała, czy też rozstroju zdrowia Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie jest zatem podstawowym świadczeniem uzyskiwanym przez poszkodowanych m. in. w wypadkach drogowych lub poszkodowanych w wyniku popełnionych błędów w sztuce lekarskiej.

Ponadto warto dodać, że celem wskazanego przepisu jest naprawienie szkody niemajątkowej wyrażającej się w krzywdzie zarówno w postaci cierpień fizycznych, jak i psychicznych. Warto także wskazać, że ustawodawca wprost zastrzegł, że suma przyznana tytułem zadośćuczynienia powinna być odpowiednia, a zatem powinna uwzględniać stopień doznanej przez poszkodowanego krzywdy.

Powyższe potwierdza wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2015 roku (sygn. akt I ACa 1480/14), w którym Sąd wskazał, że Zadośćuczynienie ma mieć przede wszystkim charakter kompensacyjny, wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie wysokość ta nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być ”odpowiednia” w tym znaczeniu, że powinna być przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego – utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i stopie życiowej społeczeństwa”.

W związku z powyższym powstaje pytanie, czy osoba poszkodowana która otrzymała odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jest zobowiązana do zapłacenia podatku?

Odpowiadając na wyżej wskazane pytanie należy odpowiedzieć przecząco. Niezależnie od tego, czy płatności z tytułu zadośćuczynienia dokonał sprawca zdarzenia, czy też inny zobowiązany (np. zakład ubezpieczeń), przyznana kwota podlega zwolnieniu od zapłaty podatku od osób fizycznych.

Zgodnie z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z siedzibą we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2011 roku (sygn. akt I SA/ Wr 373/11) „Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnione od podatku są otrzymane odszkodowania oraz zadośćuczynienia, poza taksatywnie wymienionymi, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Za odszkodowania wypłacone na podstawie przepisów prawa uznać należy odszkodowania, których źródłem jest przepis prawa, niezależnie od tego, czy bezpośrednim tytułem okaże się na przykład, decyzja organu państwa czy wyrok sądu”.

Podsumowując należy podkreślić, że pomimo tego, iż odszkodowanie oraz zadośćuczynienie stanowią przychody wolne od podatku, to odsetki od tych kwot takiemu zwolnieniu nie podlegają, stanowią więc przychody uzyskane z innych źródeł. Jeśli chodzi zaś o zwrot kosztów postępowania sądowego należy zauważyć, że nie powoduje on powstania przychodu.

Ponadto warto dodać, że w praktyce istnieją różne sposoby uzyskiwania należnych świadczeń od podmiotów zobowiązanych do ich zapłaty. Najczęściej zapłata następuje na podstawie decyzji wydanej przez właściwy zakład ubezpieczeń. Warto także wskazać, że w wielu przypadkach toczące się postępowanie likwidacyjne kończy się zawarciem ugody pozasądowej, w której strony, czynią sobie wzajemne ustępstwa, godząc się tym samym na zakończenie postępowania przez wypłatę danej kwoty.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Zadośćuczynienie za zerwanie więzi z osobą zmarłą

Tytułem wstępu należy podkreślić, że celem instytucji zadośćuczynienia jest naprawienie szkody niemajątkowej, która wyraża się w doznanej krzywdzie zarówno w postaci cierpienia fizycznego, jak i psychicznego. Naprawienie szkody następuje poprzez przyznanie przez Sąd odpowiedniej rekompensaty pieniężnej, uwzględniającej całokształt okoliczności dotyczących oznaczonej osoby.

Zgodnie z treścią art. 446 § 4 k.c., „Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”. Dodatkowo, jak stanowi art. 446 § 1 k.c. jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

Należy przy tym zauważyć, że osobami najbliższymi są nie tylko osoby powiązane formalnymi stosunkami prawnorodzinnymi. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca 2011 roku (sygn. akt III CSK 279/10) „o tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa np. wnuczka zmarłego, będąca dzieckiem pozamałżeńskim wychowywana przez babkę, pomimo że matka żyła i była zdolna do alimentacji córki. Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym”.

Jak już wskazano w poprzednich artykułach zadośćuczynienie pieniężne uregulowane w art. 446 § 4 k.c. ma na celu zrekompensować krzywdę związaną z naruszeniem prawa do życia w rodzinie oraz bólem związanym z utratą osoby najbliższej. Zauważyć należy, że powyższy przepis w żaden sposób nie limituje wysokości zadośćuczynienia, aby je uzyskać należy spełnić przesłankę, jaką jest przynależność do kręgu najbliższych członków rodziny zmarłego.

W tym miejscu warto wskazać na przedmiot ochrony prawnej z art. 448 KC, którym są więzi rodzinne zerwane w wyniku czynu niedozwolonego uznawane za podstawę funkcjonowania rodziny. Więź emocjonalna, która istnieje pomiędzy członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą w art. 23 oraz art. 24 KC. Pogląd ten podzielił także Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 stycznia 2010 roku (sygn. akt IV CK 307/09) stwierdzając, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 KC.

Wobec powyższego nie ma wątpliwości, że czyn niedozwolony, który został skierowany przeciwko dobru osobistemu skutkuje powstaniem odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciela sprawcy, który dopuścił się naruszenia. Ubezpieczyciel odpowiada zatem wobec pośrednio poszkodowanych osób najbliższych.

Ponadto zasadniczym kryterium decydującym o wysokości należnego zadośćuczynienia w oparciu o treść art. 448 KC, dotyczącego naruszenia dobra osobistego jest przede wszystkim rozmiar doznanej krzywdy, a jej ocena powinna być dokonywana na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Wobec wskazanego zasądzone przez Sąd kwoty z tytułu zadośćuczynienia powinny być adekwatne do doznanej krzywdy, pozostawać na odpowiednio wysokim poziomie.

Warto także wskazać, iż Sądy w przypadku zdarzeń nagłych, niespodziewanych, np. w postaci śmiertelnych wypadków komunikacyjnych bardzo często określają ból po stracie osoby bliskiej jako większy. Spowodowane jest to zapewne niemożnością przygotowania się na odejście osoby bliskiej, pożegnania się z nią oraz często występujący szok, czy też niedowierzanie u osób najbliższych.

Podsumowując należy wskazać, że zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 KC w zw. z art. 23 KC zależne jest od wykazania przez pośrednio poszkodowanych (najczęściej najbliższą rodzinę) istnienia faktycznych, silnych więzi emocjonalnych istniejących między osobą zmarłą a osobami występującymi z powództwem, jak i wykazania cierpień wywołanych ich zerwaniem.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk oraz Anita Janiszkiewicz

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Jakie kwoty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego są zasądzane przez sądy?

Na wstępie należy przypomnieć, iż na podstawie art. 448 kodeksu cywilnego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać pokrzywdzonemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny.

W niniejszym artykule zaprezentuję jakie kwoty zasądzają sądy tytułem zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c.

  1. Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II C 911/13 (wyrok nieprawomocny)

stan faktyczny: pozwany znęcał się fizycznie i psychicznie nad powódką (pozwany został skazany wyrokiem w sprawie karnej).

naruszone dobra osobiste:  zdrowie, cześć, godność oraz nietykalność cielesna.

skutki naruszenia dobra osobistego dla powódki: „W wyniku fizycznego i psychicznego znęcania się od października 1992r. do grudnia 2005r. u powódki rozwinęły się zaburzenia adaptacyjne o obrazie depresyjnym. Obecnie nadal występują u niej objawy neurotyczne (wzmożone napięcie emocjonalne, postawa lękowa w sytuacjach trudnych, okresowa apatia, poczucie bezradności). Powódka ma obniżoną samoocenę i odporność na stres. Przejawia tendencje do reakcji lękowych w sytuacjach zagrożenia, zwłaszcza przypominających te już przebyte. (..) Obecny stan zdrowia powódki, przeżywane przez nią cierpienia oraz nieumiejętność adaptacji pozostają w normalnym związku przyczynowym z faktem znęcania się przez pozwanego”.

żądanie powódki: 150.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty.

wyrok Sądu: 65 000 zł tytułem wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 10 września 2013 roku do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

  1. Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt I C 735/11

stan faktyczny: Przeciwko powodowi prowadzone było postępowanie karne, w którym był on podejrzany (a następnie oskarżony) o to, że w okresie od 7 lipca 2008 r. do 17 lipca 2008 r. , w wyznaczonym terminie i miejscu określonym w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 8 listopada 2007 r., nie zwrócił małoletniej córki osobie powołanej do sprawowania opieki nad dzieckiem matce i bez jej zgody wyjechał z córką z miejsca zamieszkania, nie informując matki dziecka o miejscu pobytu córki i terminie jej zwrotu, to jest o czyn z art. 211 k.k. i art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.. Ostatecznie wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia z dnia 8 lutego 2010r. powód został uniewinniony od popełnienia czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia.

naruszone dobra osobiste: dobre imię, prawa ojcowskie i zdrowie.

skutki naruszenia dobra osobistego dla powoda: W wyniku zatrzymania powód miał nieudany urlop, a nadto zepsute zostały wakacje córki i powoda. Zatrzymanie powoda w charakterze podejrzanego o popełnienie czynów zabronionych, a następnie oskarżenie o ich popełnienie, bardzo negatywnie wpłynęło na stan zdrowia powoda, który uległ znacznemu pogorszeniu przez co trafił do szpitala. Jego córka, będąca pod wyłączną opieka matki, została uznana za upośledzoną umysłowo, na skutek oderwania jej od ojca oraz bicia przez matkę. Powód podniósł również, że wystawienie listu gończego przeciwko niemu, który został opublikowany w Internecie i zarządzenie obławy, naruszyło jego dobra osobiste, cześć oraz dobre imię. Ponadto, w wyniku czynności dokonanych przez Prokuraturę Rejonową w M., Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2008 r. zmienił postanowienie w zakresie opieki na dzieckiem powoda, ograniczając widzenia do miejsca zamieszkania M. K.. Uzasadnieniem dla Sądu było toczące się wówczas przeciwko powodowi postępowanie karne, opisane powyżej. Powód utracił również zaufanie do działania organów władzy”.

żądanie powoda: zasądzenie o Skarbu Państwa – Prokuratury Rejonowej kwoty 65 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz odszkodowania w wysokości 15 000 zł na podstawie art. 445 k.c. z tytułu poniesionych strat materialnych.

wyrok Sądu: 50 000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2011 r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

  1. Wyrok Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I C 426/12

stan faktyczny: pozwany został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia 16 stycznia 2009 r. za popełnienie przestępstwa polegającego na tym, że w okresie od maja 2002 r. do 21 marca 2003 r. w O. i w B. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, groził powódce pozbawieniem życia i spaleniem zabudowań stanowiących jej własność oraz usiłował doprowadzić ją do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że zmusił ja do złożenia w dniu 28 listopada 2002 r. pisemnego oświadczenia, iż pożyczyła od niego 40.000 zł co nie miało miejsca, a następnie żądał wydania tych pieniędzy, co nie nastąpiło.

naruszone dobra osobiste: godność i dobre imię.

skutki naruszenia dobra osobistego dla powódki: negatywne przeżycia powódki związane z nagannymi zachowaniami pozwanego polegającymi na zastraszaniu, ubliżaniu, obraźliwym zachowaniu, które oprócz cierpień fizycznych spowodowały u niej również cierpienia psychiczne. (..) powódka w dłuższym czasie żyła w stresie, zaś pomówienia pozwanego negatywnie wpłynęły na jej opinię w miejscu pracy, jak i zamieszkania”. 

żądanie powódki: zasądzenie kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz renty w kwocie 1.000 zł miesięcznie.

wyrok Sądu: 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 18 sierpnia 2011 r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

  1. Wyrok Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I C 74/11

stan faktyczny: powód był osadzony: w Zakładzie Karnym w I. od września 2005r. do listopada 2005r . W Areszcie Śledczym w B. przebywał zaś od dnia 09 stycznia 2004r. do dnia 23 marca 2004r., a następnie od dnia 24 stycznia 2005r. do dnia 15 września 2005r. i od dnia 08 grudnia 2005r. do dnia 30 kwietnia 2009r. 

naruszone dobra osobiste: godność osobista.

skutki naruszenia dobra osobistego dla powoda: we wszystkich tych jednostkach warunki wykonywania kary pozbawienia wolności godziły w podstawowe prawa człowieka. Naruszenia tych praw przejawiały się w postaci występowania w zakładach zarobaczenia, braku dostępu do ciepłej wody, zagrzybienia, braku wentylacji w celach mieszkalnych, przeludnienia w celach, nieregularnego i zbyt rzadkiego dostępu do zajęć kulturalno- oświatowych, ograniczeniu dostępu do prądu”.

żądanie powoda: 30 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy podczas pobytu w Zakładach Karnych z ustawowymi odsetkami od dnia złożenia pozwu do dnia wyrokowania.

wyrok Sądu: oddalenie powództwa (Uzasadnienie Sądu Okręgowego – „samo osadzenie powoda w przeludnionej celi przez 26 dni na przestrzeni trzech lat przed złożeniem pozwu, przy braku innych naruszeń jego godności, nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia na jego rzecz”).

Należy pamiętać, że przyznając zadośćuczynienie Sądy rozpatrują każdą sprawę indywidualnie, wysokość przyznanego zadośćuczynienia zależy w szczególności od okoliczności danej sprawy, rodzaju naruszonego dobra prawnego, intensywności naruszenia oraz winy sprawcy.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata Nowosielska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Zadośćuczynienie za zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej

Zgodnie z art. 4172 k.c. Jeżeli przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, gdy okoliczności, a zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wskazują, że wymagają tego względy słuszności„.

Przesłanki odpowiedzialności na postawie art. 4172 k.c. są następujące:

  • wykonywanie zgodnie z prawem władzy publicznej,

  • powstanie szkody na osobie,

  • adekwatny związek przyczynowy między aktem władzy publicznej a szkodą,

  • zasadność przyznania w świetle zasad słuszności.

Powyższy przepis określa obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej zgodnym z prawem wykonywaniem władzy publicznej. Uchylona została więc przesłanka bezprawności, co oznacza, że w przypadku tej odpowiedzialności za uszczerbki w przypadku wykonywania władzy publicznej nie jest wymagane postawienie sprawcy zarzutu niewłaściwego postępowania.

Na skutek naruszenia dóbr osobistych powstaje szkoda na osobie. Naprawienie szkody dotyczyć więc będzie majątkowych oraz niemajątkowych uszczerbków w dobrach osobistych pokrzywdzonego. Ochrona ta nie obejmuje natomiast mienia osoby poszkodowanej. Na podstawie omawianego artykułu można żądać naprawienia szkody majątkowej lub zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przepis ten nie ogranicza zadośćuczynienia za krzywdę wyłącznie do przypadków wskazanych w art. 445 k.c.

Pomiędzy szkodą, a działaniem funkcjonariusza wykonującego władzę publiczną musi istnieć adekwatny związek przyczynowy. Jednakże przedstawiany jest pogląd, że nie można wykluczyć w wyjątkowych sytuacjach zastosowania związku przyczynowego typu sine qua non (niekwalifikowane powiązanie między szkodą a działaniem funkcjonariusza). Stosowanie takiego związku przyczynowego powinno nastąpić w sytuacjach szczególnych, a więc gdy mimo anormalności związku przyczynowego względy słuszności nakazują przyznać kompensatę na podstawie omawianego przepisu.

Ostatnią przesłanką zasądzenia m.in. zadośćuczynienia na podstawie art. 4172 k.c. zasadność przyznania w świetle zasad słuszności. Należy zbadać okoliczności sprawy, a więc sytuację w jakiej doszło do wyrządzenia szkody, motywy podejmowanego działania, rodzaj i znaczenie chronionego interesu. Ponadto trzeba wziąć pod rozwagę okoliczności dotyczące poszkodowanego – jego sytuację majątkową, rodzinną, wagę i rodzaj uszczerbku, niezdolność do pracy. Ważne jest również zachowanie się samego poszkodowanego. Roszczenie nie będzie mu przysługiwało, jeżeli doznał on szkody wskutek interwencji organów państwowych, spowodowanej jego zachowaniem, które w sposób istotny narusza zasady współżycia społecznego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata

Nowosielska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.

Na wstępie należy przypomnieć, iż jak stanowi art. 448 kodeksu cywilnego: „W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się”.

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę przyznawane na podstawie art. 448 kodeksu cywilnego pełni funkcję kompensacyjną, a więc głównym celem jest zatarcie lub złagodzenie następstw naruszenia dóbr osobistych.

Wysokość przyznanego zadośćuczynienia powinna zależeć przede wszystkim od wielkości doznanej krzywdy.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt I ACa 344/15: „Indywidualny charakter zadośćuczynienia przesądza o tym, że ostateczne ustalenie, jaka konkretna kwota jest „odpowiednia”, z istoty swej, należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, lecz nie może to być uznanie dowolne. Zawsze musi ono opierać się tak na całokształcie okoliczności sprawy, jak i na czytelnych kryteriach ocennych, rzetelnie wskazanych w treści uzasadnienia”.

Aby można było przyznać tę „odpowiednią sumę” sądy biorą pod uwagę w szczególności:

  • rodzaj naruszonego dobra,

  • rozmiar doznanej krzywdy,

  • intensywność naruszenia,

  • stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo,

  • nieodwracalność skutków naruszenia,

  • stopień winy sprawcy,

  • sytuację majątkową i osobistą zobowiązanego.

Zasądzana przez sądy kwota zadośćuczynienia nie może być symboliczną, gdyż powinna wypełniać funkcję kompensacyjną oraz represyjną wobec sprawcy naruszenia, a więc musi być ona dla sprawcy „odczuwalną” sankcją majątkową.

Należy pamiętać, że uwzględnienie roszczeń z art. 448 k.c. ma charakter fakultatywny, co oznacza, że nie muszą być one zasądzone po mimo spełnienia przesłanek ustawowych. Sąd nie musi zasądzać zadośćuczynienia na podstawie powyższego przepisu w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, przy stosowaniu tego artykułu bierze pod uwagę okoliczności faktyczne danej sprawy, a także winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (więcej na ten temat przesłanek przyznania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w artykule Zadośćuczynienie w razie naruszenia dobra osobistego).

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata Nowosielska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Możliwość kumulacji środków przewidzianych w art. 448 kodeksu cywilnego

Na podstawie art. 448 kodeksu cywilnego sąd może przyznać poszkodowanemu:

– odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub

– na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny.

Użycie we wskazanym przepisie spójnika „lub” będącego odpowiednikiem alternatywy zwykłej zgodnie z zasadami logiki oznacza, że wolą ustawodawcy było, aby poszkodowany mógł w razie naruszenia jego dóbr osobistych dochodzić jednego z roszczeń określonych w art. 448 k.c. (zadośćuczynienie lub suma pieniężna na cel społeczny) lub obydwu tych roszczeń łącznie. Mimo jednak takiego sformułowania przepisu przez długi czas zarówno judykatura, jak i doktryna negowały możliwość skumulowania w ramach jednego postępowania obydwu żądań wskazanych w art. 448 k.c., m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r. taką możliwość wykluczył, przyjmując, że pomimo użycia w art. 448 k.c. spójnika „lub”, co formalnie oznaczać może kumulację roszczeń, roszczenia te ujęte są alternatywnie. Przemawia za tym podobieństwo ich funkcji, tożsamość środka (świadczenie pieniężne), identyczność przesłanek prawnych, a także uregulowanie ich w tym samym przepisie. Orzecznictwo zajmowało również stanowisko odmienne, dlatego też kwestia ta wymagała rozstrzygnięcia.

Spór ten ostatecznie rozstrzygnęła uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt III CZP 31/08, zgodnie z którą „w razie naruszenia dobra osobistego kumulacja roszczeń przewidzianych w art. 448 k.c. jest dopuszczalna„.

W omawianej uchwale Sąd Najwyższy uznał, że wprawdzie wykładnia językowa nie prowadzi do jednoznacznego wyniku, gdyż istnieją liczne przepisy nieposługujące się konsekwentnie spójnikami lub i albo, jednakże nie znalazł przekonujących podstaw do wykluczenia kumulacji roszczeń. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę, że kumulacja roszczeń jest zasadą, a jej wykluczenie może wynikać tylko ze szczególnych przyczyn. SN uznał m.in., że nie tylko zadośćuczynienie, ale również zasądzenie sumy pieniężnej na cel społeczny posiada przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jakkolwiek kompensata dla poszkodowanego jest specyficzna i polega na satysfakcji ze zmuszenia naruszyciela do określonego zachowania się.

Tym samym więc obecnie nie powinno już budzić wątpliwości, że możliwe jest łączne dochodzenie obydwu roszczeń określonych w art. 448 k.c.

Istotne znaczenie ma również to, że uznaje się, iż jednoczesne żądanie zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny jest także możliwe w przypadku dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 i 2 k.c., chociaż przepis ten nie zawiera w ogóle odesłania do art. 448 k.c.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata Nowosielska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Relacja przepisów art. 445 k.c. i art. 448 k.c.

Kwestią sporną dotyczącą art. 448 kodeksu cywilnego wartą omówienia jest to, czy obejmuje on swoim zakresem naruszenie każdego dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c., a więc również tych wymienionych w art. 445 k.c.

Artykuł 445 k.c. ze względu na rodzaj dóbr objętych ochroną reguluje możliwość przyznania zadośćuczynienia wyłącznie osobom fizycznym, natomiast art. 448 k.c. umożliwia to również osobom prawnym.

Inną różnicą pomiędzy tymi przepisami jest to, że na podstawie art. 445 k.c. zadośćuczynienie może zostać przyznane wyłącznie na rzecz poszkodowanego, zaś na podstawie art. 448 k.c. także na wskazany przez niego cel społeczny. Konieczne jest zatem ustalenie relacji wskazanych przepisów.

Za przekonujący należy uznać pogląd uznający przepis art. 445 k.c. za szczególny, wobec ogólnej regulacji zawartej w art. 448 k.c. Zastosowanie art. 448 k.c. jest wyłączone tylko w zakresie, w jakim jest ono sprzeczne z postanowieniami przepisów szczególnych, np. 445 k.c.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt II CSK 704/12 „art. 445 KC jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 448 KC”.

W związku z powyższym w przypadku naruszenia dobra osobistego znajdującego się w przepisie 445 k.c. poszkodowany oprócz zadośćuczynienia za krzywdę według reguł znajdujących się w tym artykule, będzie mógł również domagać się zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia na wskazany cel społeczny. Taka wykładnia zapewnia pokrzywdzonemu maksymalnie szeroką ochronę.

W doktrynie i literaturze prezentowane są także odmienne poglądy co do relacji między art. 445 k.c. a 448 k.c. Jedna z wykładni uznaje istnienie alternatywnego zbiegu roszczeń lub zbiegu norm. Zgodnie z tą teorią w przypadku naruszeń dóbr wskazanych w art. 445 k.c., pokrzywdzony będzie mógł domagać się zadośćuczynienia na podstawie przesłanek wskazanych w art. 445 k.c. albo (alternatywnie) art. 448 k.c., jednakże na podstawie tego drugiego przepisu może domagać się zapłaty na wskazany cel społeczny, zamiast zadośćuczynienia.

Inna interpretacja prowadzi do wniosku, że art. 445 i 448 k.c. stanowią odrębne podstawy prawne, o różnych zakresach zastosowania, gdyż art. 448 k.c. nie dotyczy naruszenia dóbr osobistych ujętych w art. 445 k.c.

Jednakże zgodnie z wykładnią funkcjonalną, poszkodowany należy zapewnić możliwie najpełniejszą ochronę. W związku z powyższym winno się przyjąć koncepcję istnienia jednej podstawy majątkowej ochrony dóbr osobistych, która umożliwia (również w przypadku naruszenia dóbr wskazanych w art. 445 k.c.) stosowanie obu środków ochrony. Zatem poszkodowany w przypadku naruszenia dobra osobistego wskazanego w art. 445 k.c. będzie mógł żądać zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego dla siebie lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. Więcej na temat kumulacji roszczeń wskazanych w art. 448 k.c. znajdziesz w art. Możliwość kumulacji środków przewidzianych w art. 448 k.c.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata Nowosielska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Zadośćuczynienie na wskazany cel społeczny

Zgodnie z art. 448 k.c. „W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się„.

Powyższy przepis obok zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, przewiduje drugi środek majątkowej ochrony dóbr osobistych. Osoba poszkodowana może zażądać zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. Pełni ono – podobnie jak w przypadku zadośćuczynienia – również funkcję kompensacyjną, która obejmuje satysfakcję dla pokrzywdzonego wynikającą z faktu, że naruszenie jego dobra osobistego spotkało się z reakcją ze strony porządku prawnego.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt I ACa 1378/12 „zasądzenie odpowiedniej sumy na cel społeczny ma pełnić funkcję kompensacyjną, nie zaś represyjną, która w istocie nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w kontekście zasad rządzących reżimem odpowiedzialności cywilnej. W istocie zatem ma zmierzać do udzielenia pokrzywdzonemu swego rodzaju satysfakcji moralnej płynącej z sądowego uznania krzywdy. Niewątpliwie jednak, satysfakcja ta musi być odpowiednia, a więc ustalona w sposób umiarkowany i uwzględniający wszelkie okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim rozmiar i skutki doznanej krzywdy, ale obok nich także aktualne stosunki majątkowe i sytuację majątkową zobowiązanego. Co jednak równie istotne, ustalenie adekwatnej wysokości tego roszczenia, przy uwzględnieniu wskazanych okoliczności, pozostawione zostało wyłącznie swobodnemu uznaniu sędziowskiemu”.

Przesłanki przyznania tego zadośćuczynienia podlegają tym samym zasadom, co w przypadku zasądzania zadośćuczynienia na rzecz poszkodowanego.

Wybór tej możliwości ochrony ma charakter osobisty i nie zależy od swobodnej oceny sądu, a więc uzależniony jest wyłącznie od wyraźnego żądania pokrzywdzonego. Wniosku o zadośćuczynienie na wskazany cel społeczny nie może złożyć również prokurator, który wystąpił z roszczeniem na rzecz pokrzywdzonego.

Uwzględniając żądanie przyznania zadośćuczynienia na wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny oznacza, że sąd w wyroku zasądza odpowiednią sumę pieniężną na rzecz określonej instytucji realizującej ten – wskazany przez osobę pokrzywdzoną – cel społeczny. W konsekwencji instytucja ta będzie zarazem uprawniona, ale i zobowiązana do odbioru świadczenia dłużnika. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku instytucja będzie mogła żądać spełnienia świadczenia od osoby odpowiedzialnej.

Wskazany przez poszkodowanego cel społeczny nie podlega weryfikacji przez sąd, w szczególności z punktu widzenia jego doniosłości społecznej.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I ACa 549/08 „Niedopuszczalne jest zasądzenie sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 448 k.c.) bez wskazania beneficjenta posiadającego przymiot zdolności sądowej i procesowej”.

Podsumowując należy stwierdzić, iż artykuł 448 k.c. obok zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, przewiduje drugi środek majątkowej ochrony dóbr osobistych. Pokrzywdzony może zażądać zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata Nowosielska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Orzecznictwo sądów dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego z art. 448 k.c.

Przepis art. 448 k.c. uprawnia tego, czyje dobro osobiste zostało naruszone, do domagania się odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywd lub do żądania zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. Ustawa nie zawiera katalogu zamkniętego przedstawiającego jakie dobra osobiste podlegają ochronie.

Poniżej zostanie przedstawione orzecznictwo sądów przedstawiające przykładowe naruszenia dóbr osobistych stanowiące podstawę zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.

1. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2003 r., sygn. akt V CK 16/03

Bezprawne uniemożliwienie wykonania zabiegu przerwania ciąży – w sytuacji określonej w art. 4a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78 ze zm.) – uprawnia kobietę do dochodzenia wyrównania szkody wynikłej z tego zdarzenia.

2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I ACa 1753/14

Jako podstawowe kryteria, mogące mieć odpowiednie zastosowanie do zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci dokonanych publikacji w internecie, należy wskazać rodzaj naruszonego dobra, stopień i czas trwania cierpień psychicznych, wiek poszkodowanego, skutki w zakresie życia osobistego. Należy także mieć na względzie, że kwota zadośćuczynienia ma charakter kompensacyjny i stanowi jednorazową rekompensatę za całą krzywdę doznaną przez osobę, której dobro zostało naruszone.

3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt I ACa 1351/14

Izolacja penitencjarna z natury rzeczy niesie dla osoby pozbawionej wolności szereg ograniczeń i niedogodności, a wręcz powoduje u niej cierpienie. Nie może to jednak uzasadniać niehumanitarnego traktowania osadzonych i naruszania ich dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności. Tego rodzaju postępowanie niewątpliwie wyklucza jakiekolwiek oddziaływanie resocjalizacyjne na osoby pozbawione wolności i narusza ich dobra osobiste.

4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn akt V CSK 463/13

Charakteru ciągłego nie ma naruszenie dóbr osobistych polegające na dokonaniu zamiany w placówce służby zdrowia noworodków po porodzie, a więc działanie jednorazowe, stanowiące czyn bezprawny, skutkujący naruszeniem dóbr osobistych powodów.

5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II CSK 580/09

Prawo do planowania rodziny i wynikające z niego uprawnienie do legalnego przerwania ciąży w warunkach określonych w art. 4a ustawy z 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży jest dobrem osobistym.

6. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt I ACa 202/15

I. Nieuprawnioną należy uznać interpretację wskazującą, że roszczenia powstałe na skutek sporu o charakterze rodzinnym nie mogą być rozstrzygane w oparciu o art. 448 w zw. z art. 24 § 1 w zw. z art. 23 KC, albowiem zastosowanie tych przepisów jest rzekomo wyłączone z uwagi na charakter sprawy na mocy przepisów zawartych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Przepisy KRO nie stanowią lex specialis w stosunku do przepisów KC dotyczących ochrony dóbr osobistych, wobec powyższego mogą być one równolegle stosowane.

II. Matka naruszyła jedno z podstawowych dóbr osobistych człowieka w postaci więzi rodzicielskiej (łączącej ojca z jego córkami). Jest to więź szczególna, której naruszenie wiąże się ze znacznym cierpieniem psychicznym.

Natomiast w poniższych przypadkach sądy uznały, iż dane przypadki nie stanowiły naruszenia dóbr osobistych uzasadniających zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 488 k.c.

1. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt V ACa 934/14

Wyłączanie dopływu energii elektrycznej w gniazdach oraz oświetlenie w godzinach nocnych nie może zostać uznane za działanie naruszające dobra osobiste osadzonego i świadczące o niehumanitarnych warunkach odbywania kary pozbawienia wolności. O naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z pobytem w takim zakładzie, polegających na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa.

2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 maja 2015 r., sygn. akt I ACa 131/15

1. Brak zainteresowania kimś sam przez się czci i godności tego kogoś naruszyć nie może.

2. Uczucia między ludźmi, nawet najbliższymi krewnymi, są wypadkową wielu czynników i zależą, między innymi, od ich stosunków z pozostałymi członkami rodziny, od fizycznej bliskości lub fizycznego dystansu, od cech ich charakteru i wielu innych. Z tej przyczyny życie rodzinne z natury rzeczy obarczone jest ryzykiem konfliktu czy zapomnienia. Ma to zwłaszcza miejsce w przypadku dziecka urodzonego poza stałym związkiem jego rodziców (sformalizowanym, czy też nie), kiedy ci żyją w rozłączeniu i kiedy między jednym z nich a dzieckiem nie zdążyły się wykształcić wynikłe z bliskości więzi. Skoro prawo do uczuć i do zainteresowania ze strony ojca nie jest podlegającym ochronie cywilnoprawnej dobrem osobistym, o jakim mowa w art. 23 k.c., nie powstaje za nieokazywanie uczuć i za brak zainteresowania roszczenie przewidziane w zdaniu trzecim art. 24 § 1 k.c. w związku z art. 448 k.c. o zadośćuczynienie.

3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt I ACa 107/15

Bardzo krótki czas osadzenia w przeludnionej celi (nie trwający bez przerwy, lecz obejmujący dwa krótsze, oddzielone od siebie okresy) nie uzasadnia przyznania zadośćuczynienia.

5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I ACa 649/13

W świetle powszechnie przyjętych kryteriów i poglądów, akceptowanych przez społeczeństwo, nie narusza godności skazanego pobyt przez kilka miesięcy w celach o niskim standardzie estetycznym i użytkowym, jednak zapewniających wszystkie elementarne potrzeby bytowe przy uwzględnieniu szczególnej sytuacji osoby niepełnosprawnej.

5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt VI ACa 140/14

Nie stanowi naruszenia dóbr osobistych nazwanie osoby zalegającej ze spłatą należności dłużnikiem, przy czym nie ma znaczenia czy dług jest przedawniony czy też nie, gdyż w przypadku przedawnienia zobowiązanie takie przekształca się tylko w zobowiązanie niezupełne, niezaskarżalne, którego nie można dochodzić w drodze przymusu państwowego, ale nie następuje wygaśnięcie zobowiązania.

Podsumowując należy stwierdzić, iż nie ma zamkniętego katalogu dóbr osobistych, stanowiącego podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., Aby można było mówić o odpowiedzialności na podstawie omawianego artykuły oprócz naruszenia dobra osobistego, musi istnieć związek przyczynowy między tym naruszeniem a szkodą niemajątkową, która spowodowana jest naruszeniem. Należy pamiętać, iż uwzględnienie natomiast roszczeń z art. 448 k.c. ma charakter fakultatywny, a więc nie muszą być one zasądzone mimo spełnienia przesłanek ustawowych.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Małgorzata Nowosielska

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 3 komentarzy